Odnalezienie cmentarzysk w Babiętach

By Październik 20, 2018 Aktualności
badania powierzchniowe z gps

W bieżącym sezonie równolegle z badaniami wykopaliskowymi oraz działalnością edukacyjną prowadziliśmy poszukiwania archiwalnych (czyli odkrytych przez badaczy pruskich, ale o nieznanej aktualnie lokalizacji) oraz nowych stanowisk archeologicznych.

Jak zwykle działaliśmy na obszarze południowej części powiatu mrągowskiego, a jako główny cel wyznaczyliśmy sobie odnalezienie dwóch nekropoli babięckich, bardzo istotnych dla lepszego rozpoznania osadnictwa tego regionu w okresie wpływów rzymskich i wędrówek ludów.
Korzystając z danych LIDAR, podpierając się skąpymi zapiskami archeologów niemieckich oraz analizując przedwojenne mapy terenu wytypowaliśmy najbardziej obiecujący obszar i przystąpiliśmy do jego weryfikacji.

W działaniach poszukiwawczych wspierała nas liczna grupa przyjaciół i pasjonatów z Warmińsko-Mazurskiego Stowarzyszenia Historyczno-Kolekcjonerskiego: Waldemar Kowalczyk, Michał Duchliński, Jarosław Niedziela, Sebastian Kędzior, Robert Stachnik, Aleksander Szuksztul, Marek Woliński i Jarosław Wyborski. Ich umiejętności okazały się nieocenione przy lokalizacji pierwszego stanowiska znanego w źródłach jako Babięta I (niem. Babienten I).
Cmentarzysko to określane jest w literaturze archeologicznej jako jedno z największych i najbogatszych stanowisk kultury bogaczewskiej, dominującej na Mazurach w okresie wpływów rzymskich, choć użytkowane było również w okresie wędrówek ludów. Łącznie archeolodzy pruscy odkryli na nim niespełna 500 grobów, w ciągu kilku sezonów badawczych realizowanych pod sam koniec XIX i na początku XX wieku (Rzeszotarska-Nowakiewicz 2009).
Mimo że odnalezienie stanowiska archeologicznego jest zawsze wspólnym sukcesem całej ekspedycji, warto w tym miejscu wyróżnić znalazcę. Na ślad Babięt I trafił jako pierwszy Sebastian. Gratulacje!

Podejmowanie materiału z powierzchni przez Iwonę i Michała 

Oglądanie znalezisk z badań powierzchniowych

Oglądanie znalezisk. Na pierwszym planie Iwona i Sebastian

Odnalezienie pierwszego cmentarzyska automatycznie ukierunkowało nas na drugie – Babięta II, którego lokalizacja została orientacyjnie odmierzona od Babięt I w kierunku zachodnim przez Felixa Ernsta Peisera – głównego badacza interesujących nas nekropoli. Do weryfikacji wytypowanych pozycji przystąpiliśmy tym razem w mniejszym gronie: Bartłomiej Cichosz (student archeologii i uczestnik tegorocznego sezonu wykopaliskowego), Rafał Cywiński, Konrad Jezierski i Marek Makola. Tym razem najlepszą intuicją wykazał się Konrad, który jako pierwszy odnalazł pozostałości po poszukiwanym cmentarzysku.
Babięta II badane były przez Peisera równolegle z I w 1913 roku. Na ich obszarze odkrył 84 groby i określił chronologię stanowiska na okres wpływów rzymskich.

Późniejsze konsultacje ze specjalistami w dziedzinie archeologii bałtyjskiej odnośnie lokalizacji i zebranego materiału zabytkowego potwierdzają nasze przypuszczenia, że odnalezione punkty odpowiadają archiwalnym stanowiskom. Ponowne odkrycie cmentarzysk babięckich dla nauki stało się faktem…

Omawianie wyników po odnalezieniu pierwszego cmentarzyska

Omawianie wyników po odnalezieniu pierwszego cmentarzyska. Od lewej: Iwona, Marcin i Konrad

Przy okazji poszukiwań babięckich cmentarzysk natrafiliśmy na jedno zupełnie nowe, obiecujące miejsce. Planujemy sprawdzić je metodami geofizycznymi w listopadzie podczas kolejnych badań powierzchniowych i poinformujemy o rezultatach.

13 sierpnia 2018 roku stanowiska Babięta I i II wraz z nowym miejscem zostały zgłoszone do rejestru zabytków. Archeologiczna mapa południowej części powiatu mrągowskiego powoli się zapełnia, choć do odkrycia zostało jeszcze bardzo wiele. Może już tej jesieni wzbogacimy ją o kolejny punkt?


Literatura:

Rzeszotarska-Nowakiewicz A.

  • 2009   Próba rekonstrukcji sposobu inwentaryzacji materiałów z cmentarzyska w Babiętach na podstawie ksiąg inwentarzowych Prussia-Museum [w:] Bitner-Wróblewska, G. Iwanowska (red.) Bałtowie i ich sąsiedzi.Marian Kaczyński in memoriam, Seminarium Bałtyjskie t. II, Warszawa, s., 437–462.

Leave a Reply