Dziś zabieramy Was ponownie w świat archeologii i geoinformatyki!
A dokładnie opowiemy o numerycznym modelu terenu (NMT) w badaniach archeologicznych na przykładzie zlokalizowanych przez nas w Puszczy Boreckiej mielerzy!
Czym były mielerze? To dawne konstrukcje drewniano-ziemne służące do wypalania węgla drzewnego. Proces wypału był mozolny. Najpierw układano stos drewna i okładano go darnią, ziemią i oblepiano zaprawą z gliny. Potem zapalano od góry drewno wewnątrz stosu i… czekano około tygodnia aż nastąpi wypał węgla metodą suchej destylacji. Potem powoli wygaszano ogień w mielerzu. Pilnowano intensywności żarzenia się, łatano dziury powstające się w zaprawie, aby ogień się zbyt nie rozniecił.
Domena publiczna, https://commons.wikimedia.org/w/index.php?curid=832880
Ta technika uzyskiwania węgla drzewnego stosowana była już od okresu wpływów rzymskich (ok. II w.) aż po współczesność! Stąd datowanie odkrytych mielerzy jest bardzo trudne.
Dziś bardzo rzadko rozpala się mielerze, najwyżej podczas pokazów edukacyjnych. Do tego o wiele wydajniejsze stały się retorty, czyli stalowe piece zaprojektowane w 1980 r. na SGGW, które jeszcze gdzieniegdzie można spotkać w Bieszczadach…
Warto też przypomnieć do czego służył węgiel drzewny. Dawnym mieszkańcom Puszczy Boreckiej przede wszystkim pozwalał osiągać dostatecznie wysoką temperaturę przy wytopie metali, czyli stanowił podstawę rozwoju metalurgii. Służył oczywiście także jako paliwo do do gotowania i ogrzewania.
Jak się mają mielerze do archeologii? Otóż, na numerycznym modelu terenu uzyskanym na podstawie skanowania laserowego (LIDAR) grupy mielerzy, albo raczej to co po nich zostało po wybraniu wypalonego węgla, wyglądają bardzo podobnie jak grupy kurhanów. Są to niewielkie kopce o średnicy kilku metrów z zarysowanym wykopem wokół nich. Dopiero weryfikacja terenowa pozwala na identyfikację z jakim obiektem mamy do czynienia. Obecność mielerzy świadczy także o tym, że w pobliżu mogą występować dymarki lub żużle jako pozostałość dawnej działalności hutniczej.
Informacje o mielerzach m.in. za: http://www.grojcowianie.org/post/zapalono-milyrze,759.html
………………………………………………………………………………….
Projekt finansowany ze środków budżetu państwa, przyznanych przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w ramach programu „Nauka dla Społeczeństwa II”.
